గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఫాల్ ఆర్మీవార్మ్, గోధుమ రంగు దోమ (BPH), తెల్లదోమ వంటి పురుగుల కారణంగా వేలాది మంది రైతులు దిగుబడి నష్టాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. చాలా సందర్భాల్లో పురుగులు కనిపించే సమయానికి నష్టం ఇప్పటికే ప్రారంభమై ఉంటుంది. అందుకే పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు ఏవి, వాటి ప్రారంభ లక్షణాలు మరియు నివారణ మందులు తెలుసుకోవడం ప్రతి రైతుకు అవసరం. ముఖ్యంగా 2026లో వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి, మిర్చి వంటి పంటల్లో ఎక్కువగా కనిపించే పురుగులను ముందుగానే గుర్తిస్తే పంట నష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.
ఈ వ్యాసంలో పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు, వాటి లక్షణాలు, Technical Molecules, నివారణ చర్యలు మరియు సమగ్ర పురుగు యాజమాన్య పద్ధతుల గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.
పంటల్లో రైతులను ఎక్కువగా నష్టపెట్టే 10 ప్రధాన పురుగులు
| పురుగు | English Name | ప్రధాన పంటలు | ప్రమాద స్థాయి |
|---|---|---|---|
| కాండం తొలిచే పురుగు | Stem Borer | వరి, మొక్కజొన్న | ★★★★★ |
| ఆకుముడత పురుగు | Leaf Folder | వరి | ★★★★☆ |
| గోధుమ రంగు దోమ | BPH | వరి | ★★★★★ |
| సైనిక పురుగు | Fall Armyworm | మొక్కజొన్న, జొన్న | ★★★★★ |
| తెల్లదోమ | Whitefly | పత్తి, మిర్చి, టమోటా | ★★★★☆ |
| పచ్చదోమ | Green Leaf Hopper | వరి | ★★★★☆ |
| మెలీబగ్ | Mealy Bug | పత్తి, పండ్ల తోటలు | ★★★★☆ |
| అఫిడ్స్ | Aphids | కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు | ★★★★☆ |
| త్రిప్స్ | Thrips | మిర్చి, ఉల్లి, పత్తి | ★★★★★ |
| పండు తొలిచే పురుగు | Fruit Borer | టమోటా, మిర్చి, బెండ | ★★★★★ |
కాండం తొలిచే పురుగు (Stem Borer)
వరి, మొక్కజొన్న మరియు చెరకు పంటల్లో కనిపించే ప్రమాదకర పురుగులలో ఇది ఒకటి. లార్వా కాండం లోపలికి ప్రవేశించి మొక్కలోని ఆహార రవాణాను అడ్డుకుంటుంది.
లక్షణాలు
- మధ్య ఆకులు ఎండిపోవడం (Dead Heart)
- కంకి దశలో తెల్ల కంకులు (White Ear Heads)
- కాండంలో రంధ్రాలు కనిపించడం
నివారణ
- ఫెరోమోన్ ట్రాప్స్ ఏర్పాటు చేయాలి
- దెబ్బతిన్న మొక్కలను తొలగించాలి
- సమగ్ర పురుగు యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించాలి
Technical Molecules
- Chlorantraniliprole 18.5 SC
- Cartap Hydrochloride 4G
👉 వరి కంకి దశలో వచ్చే ప్రధాన తెగుళ్లు వ్యాసంలో ఈ సమస్య గురించి మరింత తెలుసుకోవచ్చు.
ఆకుముడత పురుగు (Leaf Folder)
వరి పంటలో సాధారణంగా కనిపించే ఈ పురుగు ఆకులను మడిచి లోపల ఉండి తింటుంది.
లక్షణాలు
- ఆకులు ముడుచుకుపోవడం
- ఆకుపచ్చ భాగం తెల్లగా మారడం
- మొక్క ఎదుగుదల తగ్గిపోవడం
నివారణ
- ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించాలి
- దెబ్బతిన్న ఆకులను తొలగించాలి
Technical Molecules
- Flubendiamide 20 WG
- Chlorantraniliprole 18.5 SC
గోధుమ రంగు దోమ (Brown Planthopper – BPH)
పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు జాబితాలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన పురుగు. కొన్ని రోజులలోనే వరి పంటను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది.
లక్షణాలు
- మొక్క అడుగు భాగంలో గుంపులుగా కనిపించడం
- Hopper Burn
- మొత్తం పొలం ఒక్కసారిగా ఎండిపోవడం
నివారణ
- అధిక యూరియా వినియోగం తగ్గించాలి
- నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూడాలి
Technical Molecules
- Pymetrozine 50 WG
- Dinotefuran 20 SG
👉 వానాకాలం వరి సాగు 2026 వ్యాసంలో వరి పంట నిర్వహణపై పూర్తి వివరాలు తెలుసుకోవచ్చు.
సైనిక పురుగు (Fall Armyworm)
గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా మొక్కజొన్న రైతులకు పెద్ద సవాలుగా మారిన పురుగు.
లక్షణాలు
- ఆకులపై పెద్ద రంధ్రాలు
- ముడి భాగాన్ని తినివేయడం
- మల గుళికలు కనిపించడం
నివారణ
- ఫెరోమోన్ ట్రాప్స్ ఏర్పాటు చేయాలి
- గుడ్ల గుంపులను నాశనం చేయాలి
Technical Molecules
- Emamectin Benzoate 5 SG
- Spinetoram 11.7 SC
తెల్లదోమ (Whitefly)
పత్తి, మిర్చి, టమోటా పంటల్లో వైరస్ వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసే ప్రధాన పురుగు.
లక్షణాలు
- ఆకుల కింద తెల్లని పురుగులు
- ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారడం
- వైరస్ వ్యాధుల వ్యాప్తి
నివారణ
- పసుపు స్టిక్కీ ట్రాప్స్ ఉపయోగించాలి
- కలుపు మొక్కలను తొలగించాలి
Technical Molecules
- Thiamethoxam 25 WG
- Imidacloprid 17.8 SL
పచ్చదోమ (Green Leaf Hopper)
వరి పంటలో వైరస్ వ్యాధుల వ్యాప్తికి కారణమయ్యే ముఖ్యమైన పురుగులలో ఇది ఒకటి.
లక్షణాలు
- ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారడం
- మొక్క ఎదుగుదల తగ్గిపోవడం
- వైరస్ వ్యాధులు వ్యాపించడం
నివారణ
- ఆరోగ్యకరమైన విత్తనం ఉపయోగించాలి
- పొలాన్ని పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి
Technical Molecules
- Imidacloprid 17.8 SL
- Thiamethoxam 25 WG
మెలీబగ్ (Mealy Bug)
పత్తి మరియు పండ్ల తోటల్లో తరచుగా కనిపించే రసం పీల్చే పురుగు.
లక్షణాలు
- తెల్లని పత్తిలాంటి పొర కనిపించడం
- మొక్కల పెరుగుదల మందగించడం
- కొమ్మలు బలహీనపడటం
నివారణ
- ప్రభావిత భాగాలను తొలగించాలి
- జీవ నియంత్రణ పద్ధతులు ఉపయోగించాలి
Technical Molecules
- Buprofezin 25 SC
- Spirotetramat 15.31 OD
అఫిడ్స్ (Aphids)
రసం పీల్చే పురుగులలో అత్యంత సాధారణంగా కనిపించే పురుగు.
లక్షణాలు
- ఆకులు ముడుచుకోవడం
- మొక్క బలహీనపడటం
- వైరస్ వ్యాధుల వ్యాప్తి
నివారణ
- సహజ శత్రువులను సంరక్షించాలి
- అధిక నత్రజని వినియోగం తగ్గించాలి
Technical Molecules
- Acetamiprid 20 SP
- Thiamethoxam 25 WG
త్రిప్స్ (Thrips)
మిర్చి, ఉల్లి మరియు పత్తి పంటల్లో అధిక నష్టం కలిగించే సూక్ష్మ పురుగు.
లక్షణాలు
- ఆకులపై వెండి రంగు గీతలు
- ఆకులు ముడుచుకోవడం
- మొక్క ఎదుగుదల తగ్గిపోవడం
నివారణ
- స్టిక్కీ ట్రాప్స్ ఉపయోగించాలి
- పొలంలో పరిశుభ్రత పాటించాలి
Technical Molecules
- Spinetoram 11.7 SC
- Fipronil 5 SC
పండు తొలిచే పురుగు (Fruit Borer)
టమోటా, మిర్చి, బెండ వంటి పంటల్లో ఎక్కువ నష్టం కలిగించే పురుగు.
లక్షణాలు
- పండ్లలో రంధ్రాలు
- లోపల పురుగు ఉండటం
- మార్కెట్ విలువ తగ్గిపోవడం
నివారణ
- దెబ్బతిన్న పండ్లను తొలగించాలి
- ఫెరోమోన్ ట్రాప్స్ ఏర్పాటు చేయాలి
Technical Molecules
- Emamectin Benzoate 5 SG
- Chlorantraniliprole 18.5 SC
పురుగు దాడి ప్రారంభ లక్షణాలు
ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పొలాన్ని పరిశీలించాలి.
- మధ్య ఆకులు ఎండిపోవడం
- ఆకులు ముడుచుకోవడం
- ఆకులపై రంధ్రాలు కనిపించడం
- మొక్క అడుగుభాగంలో దోమలు కనిపించడం
- పండ్లలో రంధ్రాలు ఏర్పడటం
పురుగుల నివారణలో రైతులు పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన సూచనలు
పురుగులు కనిపించిన తర్వాత మాత్రమే మందులు వాడటం కంటే ముందుగానే నివారణ చర్యలు తీసుకోవడం చాలా ప్రయోజనకరం. పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు సమస్యను తగ్గించాలంటే సమగ్ర పురుగు యాజమాన్య (IPM) పద్ధతులను పాటించడం అవసరం.
సమగ్ర పురుగు యాజమాన్య పద్ధతులు (IPM)
- నాణ్యమైన, ధృవీకరించిన విత్తనాలు ఉపయోగించాలి
- పంటను వారానికి కనీసం రెండు సార్లు పరిశీలించాలి
- ఫెరోమోన్ ట్రాప్స్ ఏర్పాటు చేయాలి
- పసుపు మరియు నీలం స్టిక్కీ ట్రాప్స్ ఉపయోగించాలి
- కలుపు మొక్కలను తొలగించాలి
- సమతుల్య ఎరువులు ఉపయోగించాలి
- అధిక నత్రజని వినియోగం తగ్గించాలి
- పురుగుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మందులు వాడాలి
- ఒకే Technical Molecule ను పదేపదే ఉపయోగించకూడదు
👉 కలుపు నియంత్రణ కూడా పురుగుల నివారణలో ముఖ్యమైన భాగం. వానాకాలంలో కలుపు నివారణ 2026 వ్యాసాన్ని కూడా చదవండి.
ETL అంటే ఏమిటి?
ETL (Economic Threshold Level) అంటే పురుగుల వల్ల ఆర్థికంగా నష్టం మొదలయ్యే స్థాయి. ఆ స్థాయి దాటిన తర్వాత మాత్రమే పురుగు మందులు వాడితే ఖర్చు తగ్గి లాభం పెరుగుతుంది.
పురుగు మందులు, ఫంగిసైడ్లు మరియు పోషకాలు కలిపి వాడవచ్చా?
కొన్ని సందర్భాల్లో వాడవచ్చు. అయితే అన్ని ఉత్పత్తులు పరస్పరం అనుకూలంగా ఉండవు.
జాగ్రత్తలు
- ముందుగా Jar Test చేయాలి
- ఉత్పత్తి లేబుల్ సూచనలు చదవాలి
- అధిక ఆల్కలైన్ ఉత్పత్తులను కొన్ని మందులతో కలపకూడదు
- అనుమానం ఉంటే వ్యవసాయ అధికారులను సంప్రదించాలి
రైతులు పురుగు మందులు కొనుగోలు చేసే ముందు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
- పురుగుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మందు వాడాలి
- ఒకే మందును పదేపదే వాడకూడదు
- నీటి pH 5.5–7 మధ్య ఉండాలి
- Jar Test చేయాలి
- Label Claim చదవాలి
పంటల్లో ఎక్కువ నష్టం కలిగించే పురుగు ఏది?
పంటను బట్టి మారుతుంది. వరిలో BPH, మొక్కజొన్నలో Fall Armyworm, పత్తిలో Whitefly ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి.
ఫెరోమోన్ ట్రాప్స్ ఉపయోగం ఏమిటి?
పురుగుల ఉనికిని ముందుగానే గుర్తించడానికి మరియు వాటి జనాభాను పర్యవేక్షించడానికి ఉపయోగపడతాయి.
పురుగులు కనిపించగానే మందు పిచికారీ చేయాలా?
అవసరం లేదు. పురుగుల సంఖ్య ఆర్థిక నష్టం కలిగించే స్థాయికి చేరినప్పుడు మాత్రమే మందులు ఉపయోగించడం మంచిది.
పురుగు మందులతో పాటు పోషకాలు కలిపి వాడవచ్చా?
కొన్ని సందర్భాల్లో వాడవచ్చు. అయితే ఉత్పత్తుల అనుకూలతను ముందుగా పరీక్షించాలి.
జీవ నియంత్రణ పద్ధతులు ఎంతవరకు ఉపయోగపడతాయి?
ప్రారంభ దశలో అమలు చేస్తే పురుగుల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గించి రసాయన మందుల అవసరాన్ని తగ్గిస్తాయి.
పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులను పూర్తిగా నివారించవచ్చా?
పూర్తిగా నివారించడం సాధ్యం కాదు. అయితే సరైన పర్యవేక్షణ, IPM పద్ధతులు మరియు శాస్త్రీయ నిర్వహణ ద్వారా నష్టాన్ని చాలా వరకు తగ్గించవచ్చు.
మరింత సమాచారం కోసం
PPQS India (Plant Protection, Quarantine & Storage)
ముగింపు
వ్యవసాయంలో అధిక దిగుబడి సాధించాలంటే పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు గురించి ప్రతి రైతు అవగాహన కలిగి ఉండాలి. పురుగులను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి సరైన నివారణ చర్యలు తీసుకుంటే పంట నష్టం తగ్గి లాభాలు పెరుగుతాయి. ముఖ్యంగా పంటల్లో వచ్చే ప్రధాన పురుగులు పై నిరంతర పర్యవేక్షణ, సమగ్ర పురుగు యాజమాన్యం మరియు సరైన Technical Molecules వినియోగం రైతులకు మెరుగైన ఫలితాలను అందిస్తుంది.
👉 వానాకాలం వరి విత్తనాలు 2026 వ్యాసాన్ని కూడా చదవండి.
